Кўксарой мулоқоти: проактив бошқарув орқали “демографик салоҳият”ни шакллантириш
Президент Шавкат Мирзиёевнинг Кўксарой қароргоҳида мамлакат ёшлари билан ўтказган сўнгги мулоқоти Ўзбекистоннинг модернизация йўлидаги тараққиётида туб бурилиш нуқтаси бўлди. Марказлашмаган рақамли тармоқ орқали 60 000 нафар ёшлар етакчиларини бирлаштирган давлат раҳбари Ўзбекистоннинг 22 миллионлик ёшлари шунчаки демографик кўрсаткич эмас, балки миллий трансформациянинг асосий иқтисодий ва стратегик ҳаракатлантирувчи кучи эканлигини амалда кўрсатиб берди.
Президент Мирзиёев стратегиясининг негизида “муаммоларни ҳал қилиш” ёндашувидан проактив экотизим яратиш моделига ўтиш ётади. Анъанавий бошқарув моделлари одатда демографик босим инқирозга айланишини кутиб, сўнг чора кўради, бироқ Президентимиз Стратегик прогнозлаш бошқаруви тамойилини амалда қўлламоқда.

2030 йилга бориб меҳнат бозорига ҳар йили 1 миллион ёшлар кириб келишини англаган ҳолда, бугуннинг ўзида қўшимча 200 миллион доллар маблағ ажратиш орқали ҳукумат келажак воқелигига ҳозирданоқ инфратузилмани яратмоқда. Бу проактив раҳбарликнинг энг ёрқин кўринишидир: бугун иш берувчилар авлодини ташкил этиш билан эртанги кунда юзага келиши мумкин бўлган ишсизлик муаммоларининг олдини олишдир.
Давлат раҳбари ўтмишдаги ота-оналик ижтимоий таъминот моделларини “тадбиркорликка асосланган бошқарув” концепцияси билан самарали алмаштирди. Ушбу моделда давлат мамлакатнинг бош инкубатори вазифасини бажаради. Ўзини ўзи банд қилганлар учун кредит лимитининг 300 миллион сўмгача, кенгаяётган корхоналар учун эса 10 миллиард сўмгача оширилиши ёш тадбиркорларни жиддий иқтисодий субъект сифатида кўриш демакдир.
Бу глобал технопаркларда қўлланиладиган Леан Стартуп методологиясини эслатади. Ҳукумат юқоридан пастга йўналтирилган бюрократия эмас, балки “Платформа-хизмат сифатида” тамойили асосида ҳаракат қилиб, ғоя босқичидаёқ бухгалтерия, маркетинг ва ҳуқуқий маслаҳатлар берувчи ҳудудий инкубаторлар орқали “профилактик қўллаб-қувватлаш”ни таъминлайди. Бу эса лойиҳанинг узоқ муддатли барқарорлигини кафолатлайди.
Ушбу замонавий бошқарув ёндашувининг ўзига хос жиҳати шундаки, унда ижтимоий ўзгаришларни тезлаштиришда фискал рағбатлардан фойдаланишдир. Президентимизнинг тайёрлов марказларига мулкини ижарага берган фуқароларни даромад солиғидан озод қилиш ҳамда масофавий таълим марказлари учун ижтимоий солиқни камайтириш ҳақидаги қарорлари юқори даражадаги фискал мослашувчанликни намойиш этади. Бозорни мажбур қилиш эмас, балки рағбатлантириш воситалари билан таъсир кўрсатиш орқали маъмурият ҳам билимларга асосланган иқтисодиётнинг ўсишини жадаллаштиради, ҳам кучли хусусий секторни ривожлантиради.
Замонавий бошқарув назариясига кўра, тизимнинг барқарорлиги унинг инклюзивлиги, яъни кенг қамровлилиги билан баҳоланади. Жазони ижро этиш муассасаларидан қайтган ёшларга интенсив дастурлаш ва дизайн курсларини таклиф қилувчи “Иккинчи имконият” лойиҳаси инклюзив инсон ресурсларини бошқариш соҳасидаги ҳақиқий маҳорат дарслари бўлиб хизмат қилади. Бу лойиҳа миллий тараққиётнинг барқарор бўлиши учун ҳар бир фуқаро, ўтмишидан қатъи назар, рақамли иқтисодиётга ҳисса қўшиши учун зарур воситаларга эга бўлиши лозимлигини англашга хизмат қилади.
Президентнинг ёшлар билан самимий суҳбати мен учун учрашувнинг энг унутилмас лаҳзаси бўлди. Ўзбекистоннинг муҳтарам раҳбари ҳар доим ўзининг нақадар самимий эканлигини ва ҳар бир инсоннинг фикри ва шахсиятини қанчалик қадрлашини ўз мисоллари билан намойиш этади.
Самарқанд шаҳри 46-Бутунжаҳон шахмат олимпиадаси ва халқаро стартап саммитларига мезбонлик қилишга тайёргарлик кўрар экан, ёшларимизга йўлланган хабар аниқ: давлат имтиёзли кредитлар, солиқ преференсиялари ва глобал дипломатик нуфуз орқали улкан имкониятлар майдонини яратиб бермоқда.
Ўзбекистоннинг ёш инноваторлари учун Президент Мирзиёевнинг замонавий бошқарув ёндашуви янги имкониятлар очиб бермоқда. Эндиликда мамлакатнинг тараққиёт йўли ёшларнинг инновацияларга бўлган интилиши ва ватан равнақи йўлидаги масъулиятига боғлиқ.

“Янги Ўзбекистон”да Кўксарой мулоқоти хулоса эмас, балки мустақил, фаровон ва ёшлар етакчилигидаги келажакка қаратилган стратегик сафарбарликдир.
Чидем Туркйилмаз,
Мирзо Улуғбек номидаги
Самарқанд давлат архитектура-қурилиш
университети ректори.