Er yuzidagi eng sovuq cho‘l
Cho‘l deganda ko‘pchilik qumli sahro, tuyalar va jazirama quyoshni tasavvur qiladi. Ammo Yerda harorat -50 darajadan pastga tushadigan cho‘l bor. U yerda qumtepalar o‘rniga bir tekis muz maydonlari yastanib yotadi.
Butun bir qit’ani egallaydigan va miqyosi bilan hayratlanarli Antarktida sayyoradagi eng sovuq cho‘l hisoblanadi.
Yog‘ingarchilik juda kam bo‘lishi tufayli Antarktida rasman cho‘l deb tasniflanadi. Qor deyarli yog‘maydi. Markaziy hududlarida harorat rekord darajaga tushib, Antarktidani sayyoradagi eng havosi og‘ir iqlimga aylantirgan.
Shunga qaramay, bu yerda hayot bor va uning asosiy ramzlari - pingvinlar iqlimi yumshoqroq, harorati yuqori va okeanga chiqish imkoniyati mavjud qirg‘oqlarda yashaydi.
Olimlarning qayd etishicha, Antarktida muzli cho‘l va boy dengiz hayotini birlashtiradigan noyob ekotizimdir.
Materikning ichki qismida deyarli hech kim yashamaydi. Bu yerda hech qanday o‘simlik o‘smaydi yoki hayvon yashamaydi. Biroq qirg‘oqda hayot qaynaydi. Pingvinlar, tyulenlar va dengiz qushlari ko‘payish uchun bu yerdagi qisqa davom etadigan yozdan foydalanadi.
Antarktida iqlimni boshqarib turadigan va tartibga soladigan muhim regulyator mavjud bo‘lib, u yerdagi muz qalqoni dengiz sathi va sayyora haroratiga ta’sir qiladi.
Olimlar iqlim o‘zgarishini tadqiq etish maqsadida hamon bu cho‘lni o‘rganadi. Aynan shu yerda global isish haqidagi eng aniq ma’lumotlar qayd etib boriladi. Antarktida bir vaqtning o‘zida o‘lik bo‘lishi bilan birga, unda qaynoq hayot, qumsiz, lekin muz tog‘li cho‘l, issiqliksiz, lekin rekord darajadagi sovuqlar tufayli hayratlanarli qarama-qarshiliklar bor.
Bu paradokslar uni noyob qiladi va cho‘llar haqidagi an’anaviy tushunchalarni shubha ostiga qo‘yadi. Antarktida Yerdagi eng sirli joylardan biri bo‘lib, sovuq cho‘li hatto olimlarni hayratda qoldirishda davom etmoqda.
