21 июнь — йилнинг энг узун куни ва энг қисқа туни
21 июнь — календардаги оддий сана эмас, балки табиатнинг энг муҳим астрономик ҳодисаларидан бири ҳисобланади. Бу кунда Шимолий ярим шарда йилдаги энг узун кун ва энг қисқа тун кузатилади. Мазкур ҳодиса «Ёзги қуёш туриши» деб аталади.
Бу пайтда Шимолий ярим шар Қуёш томонга энг кўп оғилган ҳолатда бўлади. Шунинг учун Қуёш осмонда одатдагидан узоқроқ вақт кўринади ва йил давомидаги энг кўп кундузги ёруғликни таъминлайди. Илмий тил билан айтганда, Қуёш осмондаги энг юқори нуқтасига чиқади.
21 июнда нималарга эътибор бериш мумкин?
Туш вақтида Қуёш осмоннинг энг юқори нуқтасига кўтарилади. Агар бу вақтда соянгизга назар ташласангиз, у йилнинг бошқа кунларига нисбатан энг қисқа ҳолатда бўлишини кўрасиз. Гўёки Қуёш сизни бевосита тепадан ёритиб тургандай туюлади.
Қадимий цивилизациялар сири
Минг йиллар аввалги халқлар ҳам бу куннинг аҳамиятини яхши англаган. Шу сабабли кўплаб қадимий иншоотлар ёзги қуёш туришига мослаб қурилган. Масалан, Англиядаги машҳур Стоунхенж мажмуасида Қуёш нурлари айнан шу куни махсус нуқталарга тушади. Бу инсоннинг коинот қонунларини англашга бўлган илк интилишларидан бири ҳисобланади.
Табиатнинг фаоллик чўққиси
Мутахассисларнинг таъкидлашича, ёруғликнинг кўпайиши ўсимлик ва ҳайвонот дунёсидаги биологик жараёнларни фаоллаштиради. Шунинг учун 21 июнь табиат ҳаётидаги энг серҳаракат даврлардан бири саналади.
Ер шаридаги мувозанат
Шимолий ярим шарда ёзнинг энг ёруғ кунлари бошланган бир пайтда, Жанубий ярим шарда аксинча ҳолат кузатилади. У ерда 21 июнь йилнинг энг қисқа куни ва энг узун туни бўлиб, астрономик қиш расман бошланади.
Бу Ернинг Қуёш атрофидаги ҳаракати ва ўқининг оғмалиги билан боғлиқ бўлиб, сайёрамиздаги фасллар алмашинувининг асосий сабабидир.
Кейин нима бўлади?
Ёзги қуёш туришидан сўнг кунлар ҳали ҳам иссиқ бўлиб қолса-да, кундуз вақти аста-секин қисқара бошлайди. Бу жараён декабрь ойидаги қишки қуёш туришигача давом этади.
Бу кунни қандай ўтказиш мумкин?
Кўпчилик 21 июнни рамзий маънода «энергия тўплаш куни» деб ҳам атайди. Шу боис бу санани имкони борича очиқ ҳавода ўтказиш, табиат қўйнида сайр қилиш, янги режалар тузиш ва узоқ давом этадиган қуёш нурларидан баҳра олиш тавсия этилади.
21 июнь бизга коинотдаги мукаммал мувозанатни яна бир бор эслатади: Ернинг бир қисмида йилнинг энг узун куни кузатилса, бошқа қисмида энг узун тун ҳукм суради.
