АҚШ ва Эрон ўртасида дастлабки тинчлик келишуви имзоланди
АҚШ президенти Дональд Трамп ва Эрон Ташқи ишлар вазирлиги тасдиқлашича, АҚШ ҳамда Эрон ўртасида дастлабки тинчлик келишуви имзоланди.
60 кунлик ўзаро англашув меморандуми барча фронтларда, жумладан, Ливанда ҳам ҳарбий ҳаракатларни тўхтатиш, Теҳронга қарши санкцияларни бекор қилиш ва Эронни тиклаш жамғармасини ташкил этишни назарда тутади.
“У имзоланди. Версалда имзоланди. Мен ҳозиргина унга имзо чекдим”, - деди Трамп Франция президенти Эммануэль Макрон билан Версаль саройидаги учрашувдан кейин. Шу билан бирга, у Эрон ўз мажбуриятларини бажармаса, ҳужумлар қайта бошланиши мумкинлигини яна бир бор таъкидлади.
Меморандумни Эрон президенти Масъуд Пезешкиён ҳам имзолади.
28 февралда АҚШ ва Исроил бошлаган Эронга қарши уруш минглаб инсонлар ҳаётига зомин бўлди. Қурбонларнинг асосий қисми Эрон ва Ливанда қайд этилган. Жавоб тариқасида Теҳрон Исроил ва Форс кўрфазидаги АҚШ иттифоқчиларига зарбалар берди.
Можаро Эроннинг Ҳурмуз бўғозини амалда ёпиб қўйиши натижасида йирик энергетик инқирозни келтириб чиқарди.
Чоршанба куни АҚШ маъмурияти вакиллари Эвиан шаҳрида ўтаётган “Катта еттилик” саммити доирасида журналистларга меморандумнинг 14 банддан иборат матнини тақдим этди.
Ҳужжат апрель ойида эълон қилинган ўт очишни тўхтатиш тартибини яна 60 кунга узайтиради. Бу вақт давомида томонлар якуний тинчлик келишувига эришишга ҳаракат қилади.
Трамп ва унинг жамоаси ҳозирча бу фақат меморандум эканини, унинг шартлари Эроннинг хатти-ҳаракатига қараб бажарилишини таъкидламоқда.
Шунингдек, Трамп икки ой ичида якуний келишувга эришилмаса, Эронга қарши янги бомбардимонлар эҳтимолини ҳам истисно қилмади.
Меморандумнинг асосий бандлари:
• Бутун минтақада ҳарбий ҳаракатларни тўлиқ тўхтатиш, жумладан Ливанда ҳам;
• АҚШнинг Эрон портларига нисбатан денгиз блокадасини 30 кун ичида бекор қилиши ва якуний тинчлик шартномаси имзолангандан кейин 30 кун ичида америкалик кучларни Эрон чегараларидан олиб чиқиши;
• Ҳурмуз бўғозини қайта очиш ва 60 кун давомида кемаларнинг божсиз ўтишига рухсат бериш;
• Эронни тиклаш ва иқтисодий ривожлантириш учун камида 300 миллиард долларлик жамғарма ташкил этиш;
• Теҳронга қарши барча санкцияларни бекор қилиш;
• Эроннинг ҳеч қачон ядровий қурол яратмаслиги ёки қўлга киритмаслиги ҳамда бойитилган уранни йўқ қилиш бўйича ҳамкорлик қилиш.
АҚШ вакиллари меморандум Вашингтон учун мажбурий кучга эга эмаслигини ва унинг ижроси Эроннинг кейинги қадамларига боғлиқ бўлишини яна бир бор таъкидлаган.
Шунингдек, улар 300 миллиард долларлик жамғарма бўйича АҚШнинг тўғридан-тўғри молиявий мажбурият олмаётганини, балки минтақадаги ҳамкорлари билан биргаликда Эронни тиклаш ва ривожлантириш режасини ишлаб чиқишни ваъда қилганини маълум қилди.
