Ер юзидаги энг совуқ чўл

Чўл деганда кўпчилик қумли саҳро, туялар ва жазирама қуёшни тасаввур қилади. Аммо Ерда ҳарорат -50 даражадан пастга тушадиган чўл бор. У ерда қумтепалар ўрнига бир текис муз майдонлари ястаниб ётади.

Бутун бир қитъани эгаллайдиган ва миқёси билан ҳайратланарли Антарктида сайёрадаги энг совуқ чўл ҳисобланади.

Ёғингарчилик жуда кам бўлиши туфайли Антарктида расман чўл деб таснифланади. Қор деярли ёғмайди. Марказий ҳудудларида ҳарорат рекорд даражага тушиб, Антарктидани сайёрадаги энг ҳавоси оғир иқлимга айлантирган.

Шунга қарамай, бу ерда ҳаёт бор ва унинг асосий рамзлари - пингвинлар иқлими юмшоқроқ, ҳарорати юқори ва океанга чиқиш имконияти мавжуд қирғоқларда яшайди.

Олимларнинг қайд этишича, Антарктида музли чўл ва бой денгиз ҳаётини бирлаштирадиган ноёб экотизимдир.

Материкнинг ички қисмида деярли ҳеч ким яшамайди. Бу ерда ҳеч қандай ўсимлик ўсмайди ёки ҳайвон яшамайди. Бироқ қирғоқда ҳаёт қайнайди. Пингвинлар, тюленлар ва денгиз қушлари кўпайиш учун бу ердаги қисқа давом этадиган ёздан фойдаланади.

Антарктида иқлимни бошқариб турадиган ва тартибга соладиган муҳим регулятор мавжуд бўлиб, у ердаги муз қалқони денгиз сатҳи ва сайёра ҳароратига таъсир қилади.

Олимлар иқлим ўзгаришини тадқиқ этиш мақсадида ҳамон бу чўлни ўрганади. Айнан шу ерда глобал исиш ҳақидаги энг аниқ маълумотлар қайд этиб борилади. Антарктида бир вақтнинг ўзида ўлик бўлиши билан бирга, унда қайноқ ҳаёт, қумсиз, лекин муз тоғли чўл, иссиқликсиз, лекин рекорд даражадаги совуқлар туфайли ҳайратланарли қарама-қаршиликлар бор.

Бу парадокслар уни ноёб қилади ва чўллар ҳақидаги анъанавий тушунчаларни шубҳа остига қўяди. Антарктида Ердаги энг сирли жойлардан бири бўлиб, совуқ чўли ҳатто олимларни ҳайратда қолдиришда давом этмоқда.