Инсон бошқа сайёраларда қанча оғирликни кўтара олиши мумкин?

Биринчи бекат - Қуёш! У ерда шунчалик иссиқки, тунда боргани маъқул. Ҳазил! Қуёшда қаттиқ сирт йўқ, шунинг учун биз кабинани тарк эта олмаймиз. Бу ерда 100 граммлик булочка вазни нақд йигирма етти мартага оғирлашиб - деярли 3 килограммни ташкил қилади. Ҳаммаси масса ва зичликка боғлиқ. Масса қанчалик баланд бўлса, зичлик ҳам шунчалик юқори, тортишиш кучи эса шунчалик катта бўлади.

Кейинги бекат - Меркурий. Бу ерда тортишиш кучи анча заиф. Тарозига чиққан одам вазнининг икки ярим баравар кам бўлганини кўради. Меркурийда ўртача вазнли одам 170 килограммни кўтара олиши мумкин. Қуёшга энг яқин сайёранинг юзаси 430 даражагача қизиши мумкин! Меркурий жуда секин айланиши боис кечаси ундаги ҳарорат 190 даража совуққача тушади.

Венера. Ўлчамлари деярли бир хил бўлганлиги туфайли Венера Ернинг қардош сайёраси деб аталади, шу сабабли тортишиш кучи ҳам тахминан бир хил. Лекин бу ерда одам нормал нафас ололмайди. Шундай бўлса-да, сиз тахминан ўзингиз билан тенг вазнли инсонни бемалол кўтара олишингиз мумкин!

Ойга қараб борсак. Ойнинг тортишиш кучи Ерникидан олти баравар пастроқ, шунинг учун одам бир қўлда луноход (Ойга тушириладиган ўзиюрар автоматик аппарат)ни кўтара олади. Ҳатто иккитани - ҳар бир қўлда биттадан! Бу тахминан 400 килограмм дегани.

Марс. Бу ерда сиз ёқимли енгиллик ва куч туйғусини ҳис қиласиз. Марсдаги тортишиш кучи Ердагига қараганда икки ярим баравар заифроқ, шунинг учун агар улар Ерда қолсалар сиз бемалол профессионал спортчилар билан рақобатлаша оласиз. Марсда одам елкасида сумкадек оғир мотоциклни кўтариб юриши мумкин.

Газ гиганти Юпитерда қаттиқ сирт йўқ; сиз шунчаки газ булути ичига тушиб қоласиз. Юпитер Ердан 317 марта оғирроқ, шу сабабли ундаги тортишиш жуда кучли бўлиб, одамнинг ҳатто оёғида тўғри туриш амри малол. Инсон 27 килограммдан кўп бўлмаган юкни кўтара олади. Лекин ўзингизни ғалати ҳис қиласиз. Оғирлигингиз йўқдек туюлади ва ҳаракат қилишдан қўрқасиз. Тасаввур қилинг-а, исталган сонияда ўзингизни учиб кетадигандек ҳис қилсангиз...

Сатурн. Бу бошқа газ гиганти, шунинг учун кемада қолиш тавсия этилади. Биз кўтара оладиган максимал вазн 64 килограмм. Лекин бу ерда узоқ қолмаслигимиз керак. Шамоллар жуда кучли! Атмосфера эса аммиак билан тўла, бу ҳатто роботлар учун ҳам жуда хавфли маскандир.

Уран муз гиганти Қуёш тизимидаги энг совуқ сайёра. Ғалатиси, бу ерда ҳам қаттиқ сирт йўқ. Кечаси ҳарорат минус 224 даражага тушади. Бу ерда тортишиш кучи Ерникига қараганда бироз заифроқ, шунинг учун одам бемалол кичик трактор ғилдирагини кўтара олиши мумкин.

Нептун. Бу сайёрадаги тортишиш анча кучли. Агар Ерда инсон 68 килограммни кўтара олиши мумкин бўлса, Нептунда кўпи билан 60 килограммни кўтара олади. Сатурнда бўлгани каби бу ерда ҳам ўта қаҳрли - соатига 2092 километрдан ортиқ шамоллар эсиб туради.

Плутон. Бу ҳақиқий сайёра ҳисобланмаса-да, Нептунга қараганда анча тинчроқ. Плутонда ўрта вазнли одам 1 тоннага яқин юкни кўтара олиши мумкин. Сиз 7,5 метргача ҳавога сакрашингиз ҳам мумкин! Плутонда Олимпия ўйинлари ақлбовар қилмайдиган даражада ўтган бўлар эди. Фақат сакраш жуда хавфли, очиқ космосга чиқиб кетиш эҳтимоли жуда катта.

***

Узоқ келажакда одамлар бошқа сайёраларни ўзлаштириб, яшай олиши мумкин, шунинг учун қуёш тизимидан ташқаридаги бу сайёралар турли тадқиқот ўтказишга арзийди.

Баҳора Муҳаммадиева тайёрлади.