Қуёшни тўсган вулқон

Ер пайдо бўлибдики, унинг қиёфасини ўзгартирувчи кучли вулқонлар рўй бериб туради. Аммо унинг тарихида бундан роппа-роса 210 йил, яъни 1815 йил 5 апрелдаги сингари даҳшатли вулқон отилиши содир бўлмаган.

Бу табиат фожиаси Индонезиянинг Сумбава оролида жойлашган Тамборада рўй берди. Вулқон отилиши оқибатида пайдо бўлган вабонинг янги тури, аввало, Ҳиндистонга ва сўнгра бутун дунёга тарқалди. Аср охирига келиб Бенгал вабосидан ўнлаб, миллионлаб одамларнинг ёстиғи қуриди.

Ўша фожиа содир бўлган куни Индонезия архипелагидаги ороллар бўйлаб даҳшатли гулдурос ёйилди. Ваҳимадан кўчага югуриб чиққан одамлар бир-биридан нима бўлганини сўрашарди: Наҳотки уруш бошланди?

Аммо ҳеч ким саволга аниқ жавоб беролмасди. Ороллар бўйлаб бир-биридан даҳшатли миш-мишлар тарқалди. Британиянинг мустамлака ҳукумати бутун горнизонни оёққа турғизди. Башарти душман бостириб келса, бисотидаги барча қирол-яроқни зарба беришга шайлади. Аммо бир неча соатлар ўтса ҳам бостириб келаётган душман кўринмади.

Фақат чанг-тўзонли кучли шамол вулқон кулларини олиб келганида қаердадир табиат ҳодисаси содир бўлгани маълум бўлди. Ёрқин кун бир зумда қоп-қоронғу тунга айланди. Денгизда бўлган юзлаб кемалар вулқон туфонига дош беролмай сувга ғарқ бўлди. Қочишга уринган денгизчилар Сумбава оролига яқин келишганда даҳшатли манзарани кўрдилар. Лава тоғ-у тошларни ағдар-тўнтар қилиб, йўлида учраган ҳамма нарсани вайрон қилганди. Оролни таниб бўлмасди.

Тамбора вулқони юмалоқ гумбази узоқ вақт денгизчиларга олисдан йўл кўрсатувчи маёқ бўлиб хизмат қилди. Тоғ 4300 метрдан 2850 метрга қисқарганди. Бир неча ўн дақиқа ичида йигирма мингдан ортиқ ороллик аҳоли ҳалок бўлганди.

Т.Шомуродов тайёрлади.