Samarqand futboli fidoyisi Valeriy Qodirov haqida nimalarni bilamiz?
Bugun o‘zining sakson yoshini qarshilayotgan Samarqand futboli oqsoqoli Valeriy Qodirov sevimli jamoasi «Dinamo»ning Superligada to‘rtinchi o‘rinni egallab, chorak asr oldingi eng yaxshi yutug‘ini takrorlaganini eshitib, yosh bolalardek xursand bo‘ldi.
- Valeriy bilan teng yoshmiz, bolalikdan do‘stmiz, - deb eslaydi sport faxriysi, O‘zbekistonda zamonaviy olimpiya harakatining asoschilaridan biri, ko‘p yillar Milliy Olimpiya qo‘mitasi ijrochi direktori bo‘lib ishlagan Igor Petrovich Baraban. - U yoshligidan yengil atletika bilan shug‘ullangan. Juda tez yugurardi. Viloyat va respublika miqyosidagi 100 metr va 200 metr masofaga bo‘lgan musobaqalarning sprint bahslarida tengdoshlari va kattalar orasida ham undan o‘tadigani yo‘q edi. Murabbiylarni hayratda qoldirgani u 400 metr masofada katta tezlikda, butun aylana bo‘ylab bir xil tezlikda yugurishi mumkin edi. Ajoyib tezlikka ega edi. Yugurish borasida g‘aroyib fazilat sohibi edi. Valeriy Qodirov yengil atletika bilan shug‘ullanib, o‘z kelajagini belgilab oldi. Ammo futbolga bo‘lgan muhabbati barchasini ortda qoldirdi. Maydondagi tez yugurishi va harakatlarini ko‘rgan murabbiylar uni "qo‘lga kiritish"ga harakat qilishardi.
Igor Petrovich o‘rta maktabni tugatgandan so‘ng darhol Valeriyni kattalar jamoasiga qabul qilinganini aytib berdi. 1963 yilda Valeriy endigina 17 yoshga to‘lgan edi. O‘sha davrdagi taniqli murabbiylari S.Safonov va R.Dzasoxov yosh futbolchini professional futbolchilar safiga kiritib, hech qachon mag‘lubiyatga uchrashmagan edi. O‘ng qanot himoyachisi sifatida o‘z chizig‘ida ishonchli o‘ynab, hatto hujumlarga ham mohirona qo‘shila olardi. Yugurib charchamaydigan yosh futbolchi besh yildan so‘ng sobiq Ittifoqning eng yaxshi 33 nafar futbolchisi ro‘yxatiga kiritildi. Sport faoliyatini «B» toifasidagi jamoalar o‘rtasida bir necha bor zona birinchiligida sovrindor sifatida yakunladi.
- Do‘stimning asl mutaxassisligi iqtisodchi edi, - deya davom etdi I.Baraban. - Turli vazifalarda ishladi, hatto bir muddat Moskva shahrida ham mehnat qildi. U qayerda ishlamasin o‘z so‘ziga, harakati javob berar, o‘z ishining ustasi edi. Biroq Valeriy Mamajonovich viloyat sport qo‘mitasi raisi bo‘lib ishlaganida, jismoniy tarbiya va sport harakatini rivojlantirishga katta hissa qo‘shgan edi.
Jumladan, uning tashabbusi bilan Markaziy Osiyoda yagona bo‘lgan Samarqand eshkak eshish kanali qurildi. Ushbu suv havzasi Moskvadagi mashhur «Krilatskoy» va Myunxendagi yirik sport inshooti bilan teng hisoblanadi. Bugungi Samarqanddagi eshkak eshish suv inshooti infratuzilmasi ulardan kam emas. Aylanma kanal, led-yoritgichlar, hashamatli ko‘p yulduzli mehmonxonalar, konferensiya zali, mustaqil quvvatlash bloki, mashg‘ulotlar zallari, sauna, dush, kiyinish xonalari va qayta tiklanish markazlari sportchilar ixtiyorida. Qariyb 80 gektar maydonda joylashgan inshootda nafaqat O‘zbekiston chempionatlari, balki «Samarqand yulduzlari» xalqaro turnirlari, Jahon kubogi bosqichlari, eshkak eshish, baydarka va kanoeda «Chelenjer» va «Fyuchers» musobaqalarining bosqich bellashuvlari an’anaviy tarzda o‘tkazib kelinmoqda.
Triatlon va velosiped bo‘yicha nufuzli xalqaro musobaqalarni o‘tkazuvchi tashkilotchilar ham bu joyni ma’qul ko‘rishmoqda. Aytgancha, qadimiy shaharda sport qayiqlari va anjomlari ishlab chiqaradigan korxonaning Polshaning taniqli qurilish korxonalari tomonidan bunyod etilishida ham Valeriy Qodirovning bevosita hissasi bor.
O‘sha yillarda deyarli barcha shahar va tumanlarda bolalar va o‘smirlar sport maktablari qatori Toyloq olimpiya zaxiralari kolleji ham tashkil etildi. Uning o‘quvchilari orasida akademik eshkak eshish, yunon-rum va erkin kurash kabi sport turlari bo‘yicha jahon va Osiyo chempionatlarining g‘olib va sovrindorlari yetishib chiqa boshladi.
Valeriy Mamajonovich 2013 yilda yaxshi bir tashabbus bilan chiqqan edi. U «Dinamo» futbol klubi qoshida yangi muzey tashkil etib, jamoa bilan birgalikda qo‘lga kiritgan sovrin va mukofotlarni bir joyga jamladi. Ekspozitsiyada shaxsiy kolleksiyasidan tashqari, uning safdoshlaridan qolgan esdalik suratlar ham bor. 1915 yillarda Samarqand futbol ishqibozlari o‘rtasidagi ilk bellashuvlar, shuningdek, Toshkent, Andijon va Qo‘qon futbol jamoalariga qarshi o‘tgan o‘rtoqlik uchrashuvlar haqidagi tarixiy arxiv hujjatlari ham saqlanmoqda.
Timur NIZAYeV.
