Юридик соҳага оид билим талаб этиладиган мутахассисларни қайта тайёрлаш ва малакасини оширишнинг янги тизими

Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 8 сентябрь куни қабул қилинган “Юридик соҳага оид билим талаб этиладиган мутахассисларни қайта тайёрлаш ва малакасини оширишнинг замонавий тизимини жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Қарори яна бир бор юридик кадрларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш тизимини мустаҳкамлашга қаратилгани билан ажралиб туради.

Авваллари Адлия вазирлиги қошидаги юристлар малакасини ошириш маркази адлия органлари ва муассасалари, адвокатлар, нотариуслар, ФҲДЁ органлари ходимларини, шунингдек, давлат бошқаруви органлари ва ташкилий-ҳуқуқий шаклидан қатъи назар, бошқа ташкилотларнинг юридик хизмати ходимларини (юрисконсультларини) қайта тайёрлайдиган ва уларнинг малакасини оширадиган давлат таълим муассасаси сифатида фаолият олиб борган бўлса, янги қарор билан жорий йилнинг сентябрь ойидан бошлаб Марказ юридик соҳага оид билим талаб этиладиган мутахассисларни қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш бўйича таълим муассаса сифатида иш олиб боради.

Қарор билан юридик соҳага оид билим талаб этиладиган мутахассисларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишга қўйиладиган давлат таълим талаблари ва юристлар малакасини ошириш марказида қайта тайёрлаш ва малака ошириш тартиби тўғрисидаги низом тасдиқланди.

Давлат таълим талабларида юридик соҳага оид билим талаб этиладиган мутахассисларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш бўйича ўқув дастурларини, ўқув жараёнини ташкил этиш, таълим сифатини назорат қилиш ҳамда баҳолашга қўйиладиган талаблар назарда тутилган.

Низомда қайта тайёрлаш ва малака ошириш, жумладан, қисқа муддатли малака ошириш курсларини ташкил этиш, қайта тайёрлаш ва малака ошириш шакллари, кредит-модуль тизими ва масофавий таълим бўйича малака оширишни ташкил этиш, шунингдек, қайта тайёрлаш ва малака ошириш курслари тингловчиларининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари назарда тутилган.

Марказда юридик соҳага оид билим талаб этиладиган мутахассисларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишга қўйиладиган касбий малака талаблари Адлия вазирлиги томонидан тасдиқланади. Ўқитиш давомийлиги қайта тайёрлаш курсларида тўрт ой (576 соат)ни, малака ошириш курсларида эса икки ҳафта (72 соат)ни ташкил этади. Лекин бу қатъий талаблардан ташқари, қисқа курслар ҳам ташкил этилиши йўлга қўйилади. Шунга кўра, қарорда давлат бошқаруви органлари ва хўжалик бирлашмаларига заруратга қараб ўз кадрларининг ҳуқуқий билимларини ошириш учун доимий равишда тегишли мутахассисларни марказга малака оширишга йўналтириб туриш вазифаси юкланди.

Марказда малака ошириш курси битирувчиларига электрон сертификатлар бериш амалиётини жорий этиш мақсадида ноёб идентификация рақами ва QR-код ҳамда ҳимоя элементларини назарда тутувчи “Электрон сертификатлар репозиторийси” тизими ва дастурий таъминоти яратилади.

Қарор билан юридик соҳага оид билим талаб этиладиган мутахассисларни қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш тизимининг устувор вазифалари белгилаб берилди. Бундан кейин касбий эҳтиёжлардан келиб чиққан ҳолда кадрларнинг малакасини ошириш ёки уларни қайта тайёрлаш мақсадида буюртмачи ташкилотлар малака ошириш шаклларини ўзлари мустақил танлайди. Бунинг учун буюртмачилар малака ошириш йўналиши мавзулари ва ўқув дастурларини марказ билан биргаликда ишлаб чиқади. Шунингдек, ўқитиш муддатлари ҳам белгиланади, яъни малака оширишнинг даврийлиги аниқлаб олинади.

Амалга оширилаётган суд-ҳуқуқ соҳасидаги ислоҳотларнинг кўлами, қабул қилинаётган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ҳажми, ҳуқуқни қўллаш амалиёти самарадорлигига эришиш малака ошириш ёки қайта тайёрлаш тизимини узлуксиз ва мунтазам амалга оширишни талаб этади. Шунга кўра, соҳага оид кадрлар билим ва кўникмаларини доимий такомиллаштириш мақсадида кредит-модуль механизми жорий қилиниши асосий янгиликлардан ҳисобланади.

Агарда, муқаддам юридик кадрлар қонунчиликда белгиланганидек ҳар уч йилда бир марта малака оширишдан ўтган бўлса, энди малака ошираётганларга бу талаб мажбурий эмас. Кадрларни узлуксиз касбий ривожлантириш тизими фаолиятини ташкил қилишга алоҳида эътибор қаратилади. Бунда малака ошириш истагида бўлган ходим марказ томонидан эълон қилиб бориладиган ўқув дастурлари ва малака ошириш йўналишларини мустақил танлайди.

Ҳар бир ўқув дастури ёки аниқ мавзулар бўйича малака оширишда иштирок этган ходим эришган натижалари бўйича тегишли балл йиғиб боради. Малака оширишга қаратилган турли тадбирлар – семинар-тренинг, ўқув курси ва бошқалар натижасида етарли балл тўпланса, ходимнинг фаолияти маълум ўқув дастури бўйича малака оширган, деб эътироф этилади ҳамда унга тегишли сертификат берилади. Ходимга қонунчиликда белгиланган муддатда кейинги малака ошириши талаб этилмайди, берилган ҳужжат уч йил мобайнида амалда бўлади.

Ходимнинг тизимли ва мунтазам малака ошириш билан боғлиқ жараёнлари мониторинг қилинади ва ягона маълумотлар базаси - электрон платформага киритиб борилади. Шу тариқа мамлакат миқёсида юридик соҳага оид малакасини оширган мутахассисларнинг ягона электрон базаси шаклланади.

Хулоса қилиб айтадиган бўлсак, юридик соҳага оид билим талаб этиладиган мутахассисларнинг малакасини ошириш ва қайта тайёрлашда ривожланган давлатларда ўзини оқлаган замонавий таълим механизмларининг изчил жорий этилиши соҳага оид кадрларнинг ўз вақтида ва мустақил равишда касбий кўникмаларини ривожлантириш ҳамда ислоҳотлар билан қадамма-қадам боришини таъминлайди.

Бобоқул ТОШЕВ,

юристлар малакасини ошириш маркази кафедра мудири, юридик фанлар доктори.