Global isish kutilgandan tezroq kechmoqda

Global isish jarayoni avvalgi yillarga qaraganda tezroq kechayotgani aniqlandi. Bu sayyorada iqlim o‘zgarishining yangi bosqichi boshlanganini ko‘rsatmoqda, deya xabar beradi «The Guardian» «University of Potsdam» olimlari o‘tkazgan tadqiqot natijalariga tayanib.

Olimlar uzoq yillik harorat ma’lumotlarini tahlil qilib, tabiiy omillar ta’sirini inson faoliyatidan kelib chiqqan omillardan ajratgan. Industrial davr boshlanganidan beri Yerdagi harorat inson faoliyati tufayli chiqarilayotgan issiqxona gazlari sabab asta-sekin oshmoqda. O‘tgan asrning 70-yillaridan so‘ng o‘rtacha global harorat har o‘n yilda taxminan 0,2°C ga oshgan.

Biroq so‘nggi yillarda ketma-ket harorat rekordlari qayd etilmoqda. Olimlarga ko‘ra, so‘nggi uch yil kuzatuvlar tarixidagi eng issiq yillar bo‘lgan. Eng issiq o‘n yilning barchasi esa 2015 yildan keyingi davrga to‘g‘ri keladi.

Tahlillar shuni ko‘rsatdiki, 2015 yildan buyon global haroratning o‘sish sur’ati har o‘n yilda 0,35–0,4°C ga yetgan. Bu ko‘rsatkich XX asrning ikkinchi yarmidagi darajadan qariyb ikki baravar yuqori.

Tadqiqot mualliflari isish tezlashishining aniq sababini belgilashni maqsad qilmagan. Biroq ehtimoliy omillardan biri 2020 yilda dengiz transporti uchun joriy etilgan yangi ekologik qoidalar bo‘lishi mumkin. Ular havoni ifloslantiruvchi aerozol chiqindilarini kamaytirdi. Bu havo sifati yaxshilanishiga olib kelgan bo‘lsa-da, ayrim holatlarda isish ta’sirini kuchaytirgan.

Iqlimshunoslarning ogohlantirishicha, agar harorat o‘sishining hozirgi sur’ati saqlanib qolsa, XXI asr oxiriga borib Yerda qo‘shimcha isish taxminan 4°C ga yetishi mumkin. Bu esa dengiz sathining ko‘tarilishi, ekstremal ob-havo hodisalarining ko‘payishi va ekotizimlarda jiddiy o‘zgarishlarga olib keladi.

Global isishning tezlashishi insoniyatning qazilma yoqilg‘ilardan chiqadigan Carbon Dioxide (CO₂) chiqindilarini kamaytirishiga bog‘liq.