Афғонистонда бедарак йўқолган самарқандлик аскар 33 йилдан сўнг топилган...
Тарих гоҳида энг моҳир ёзувчи хаёлига ҳам келмайдиган даражада мураккаб ва аянчли қисматларни рўй-рост намоён этади. Самарқандлик ўзбек йигити Баҳриддин Ҳакимовнинг ҳаёти бунга яққол мисол. 1980 йилда Афғонистон жанггоҳларида ҳалок бўлди, деб ҳисобланган аскарнинг 33 йилдан сўнг соғ-омон топилиши нафақат ҳарбий архивларни, балки инсониятнинг уруш ҳақидаги тасаввурларини ҳам титратиб юборди.
Чекланмаган сукунат ва қонли жанг
1979 йилда Совет қўшинлари Афғонистонга киритилганда Баҳриддин Ҳакимов разведка аскари сифатида, 371-батальон таркибида Ҳирот вилоятига йўл олади. 1980 йилнинг кузида, “Қандаҳор дарвозаси” яқинидаги шиддатли тўқнашувда у бошидан оғир жароҳат олиб, бедарак йўқолади. Расмий маълумотларда унинг исми “ҳалок бўлганлар” рўйхатига киритилади. Самарқанддаги оиласи жигарбандининг ортидан йиллар давомида аза тутади.
Табиб паноҳидаги янги ҳаёт
Бироқ тақдирнинг ўз ҳукми бор эди. Оғир ярадор ва ҳушсиз ҳолдаги аскарни маҳаллий афғон табиби топиб олади. Бошидан олган жароҳати сабабли Ҳакимов ўтмишини, рус тилини ва ҳатто она тилини деярли унутади. Уни қутқарган инсонлар ва маҳаллий авғон жамоаси аскарга нафақат бошпана, балки янги кимлик — Шайх Абдуллоҳ номини беришади. Йиллар ўтиб, у ўзини даволаган устанинг ҳунарини ўрганиб, Ҳиротда эътиборли табибга айланади.
2013 йил. Кутилмаган қайта тирилиш
Орадан 33 йил ўтиб, МДҲ давлатлари ҳузуридаги байналмилал-жангчилар қўмитаси аъзолари Ҳиротдаги “афғонлашган совет аскари” ҳақидаги изларга дуч келишди. Ташкилот раиси ўринбосари Александр Лаврентьев саъй-ҳаракати билан Шайх Абдуллоҳнинг аслида Баҳриддин Ҳакимов экани аниқланди.
Учрашув ва Самарқанддаги ака-укалари билан телефон орқали мулоқот давомида ҳақиқат ойдинлашди. Воқеанинг энг фожиали нуқтаси шунда эдики, Баҳриддиннинг онаизори ўғлининг тирик топилгани ҳақидаги хабарни эшитишдан атиги бир ҳафта олдин вафот этган эди. Бу хабар собиқ аскарни чуқур қайғуга солди.
Ватан ва танлов
Кўплаб таклифларга қарамай, Баҳриддин Ҳакимов Афғонистонда қолишни ихтиёр этди. Унинг учун Самарқанд — болаликдаги хотира, Афғонистон эса уни ўлимдан асраб қолган, оила ва уй берган ҳақиқий макон эди. У келган империя аллақачон парчаланиб кетган, у қолган тупроқ эса унинг ўзлигига айланганди.
Баҳриддин Ҳакимовнинг тақдири урушнинг нақадар бешафқатлиги ва инсон иродасининг нақадар мослашувчанлигидан далолатдир.
Бу воқеа жанг майдонида қолган минглаб бедарак кетганларнинг қисматига нисбатан умид ва изтироб аралашган бир нигоҳ.
