Afg‘onistonda bedarak yo‘qolgan samarqandlik askar 33 yildan so‘ng topilgan...
Tarix gohida eng mohir yozuvchi xayoliga ham kelmaydigan darajada murakkab va ayanchli qismatlarni ro‘y-rost namoyon etadi. Samarqandlik o‘zbek yigiti Bahriddin Hakimovning hayoti bunga yaqqol misol. 1980 yilda Afg‘oniston janggohlarida halok bo‘ldi, deb hisoblangan askarning 33 yildan so‘ng sog‘-omon topilishi nafaqat harbiy arxivlarni, balki insoniyatning urush haqidagi tasavvurlarini ham titratib yubordi.
Cheklanmagan sukunat va qonli jang
1979 yilda Sovet qo‘shinlari Afg‘onistonga kiritilganda Bahriddin Hakimov razvedka askari sifatida, 371-batalon tarkibida Hirot viloyatiga yo‘l oladi. 1980 yilning kuzida, “Qandahor darvozasi” yaqinidagi shiddatli to‘qnashuvda u boshidan og‘ir jarohat olib, bedarak yo‘qoladi. Rasmiy ma’lumotlarda uning ismi “halok bo‘lganlar” ro‘yxatiga kiritiladi. Samarqanddagi oilasi jigarbandining ortidan yillar davomida aza tutadi.
Tabib panohidagi yangi hayot
Biroq taqdirning o‘z hukmi bor edi. Og‘ir yarador va hushsiz holdagi askarni mahalliy afg‘on tabibi topib oladi. Boshidan olgan jarohati sababli Hakimov o‘tmishini, rus tilini va hatto ona tilini deyarli unutadi. Uni qutqargan insonlar va mahalliy avg‘on jamoasi askarga nafaqat boshpana, balki yangi kimlik — Shayx Abdulloh nomini berishadi. Yillar o‘tib, u o‘zini davolagan ustaning hunarini o‘rganib, Hirotda e’tiborli tabibga aylanadi.
2013 yil. Kutilmagan qayta tirilish
Oradan 33 yil o‘tib, MDH davlatlari huzuridagi baynalmilal-jangchilar qo‘mitasi a’zolari Hirotdagi “afg‘onlashgan sovet askari” haqidagi izlarga duch kelishdi. Tashkilot raisi o‘rinbosari Aleksandr Lavrentev sa’y-harakati bilan Shayx Abdullohning aslida Bahriddin Hakimov ekani aniqlandi.
Uchrashuv va Samarqanddagi aka-ukalari bilan telefon orqali muloqot davomida haqiqat oydinlashdi. Voqeaning eng fojiali nuqtasi shunda ediki, Bahriddinning onaizori o‘g‘lining tirik topilgani haqidagi xabarni eshitishdan atigi bir hafta oldin vafot etgan edi. Bu xabar sobiq askarni chuqur qayg‘uga soldi.
Vatan va tanlov
Ko‘plab takliflarga qaramay, Bahriddin Hakimov Afg‘onistonda qolishni ixtiyor etdi. Uning uchun Samarqand — bolalikdagi xotira, Afg‘oniston esa uni o‘limdan asrab qolgan, oila va uy bergan haqiqiy makon edi. U kelgan imperiya allaqachon parchalanib ketgan, u qolgan tuproq esa uning o‘zligiga aylangandi.
Bahriddin Hakimovning taqdiri urushning naqadar beshafqatligi va inson irodasining naqadar moslashuvchanligidan dalolatdir.
Bu voqea jang maydonida qolgan minglab bedarak ketganlarning qismatiga nisbatan umid va iztirob aralashgan bir nigoh.
