Шаҳар чиқинди қутиси эмас, у - уйингиз!
Шаҳримиз кўчалари бўйлаб юрар эканман, бир аянчли манзара дилимни хира қилмасдан қолмаяпти. Ҳар куни қайта-қайта гувоҳ бўлаверганимдан сўнг, бу ҳолатга муносабат билдиришни лозим топдим.
Эрталаб яхши кайфиятда олийгоҳимиз томон йўл олар эканман, йўл четида турган «қадрдон» чиқинди уюмларига қараб кайфиятимни озроқ тушириб оламан. Уларни такрор ва такрор кўраверганимдан сўнг, улар менга бегона бўлмай қолди. Лекин ҳар сафар кўрганимда хаёлимда турли фикрлар айланади: "Нега буни ташлаб кетишди? Махсус чиқинди идишларига ташласа, ўлиб қолармиди", деган савол туғилади. "Балки эринишгандир", деб ўзимга таскин бераман.
Албатта, доимгидек тушдан кейин қайтишимда улар ўз жойида бўлмайди – аллақачон ободонлаштириш ходимлари томонидан олиб кетилган бўлади. "Хўш, чиқиндилар олиб кетилса, кейинчалик тозаланса, нега бунча салбий билдиряпсан?", дейишингиз мумкин. Лекин бунинг ортида аслида, фаросатсизликка бўлган нафрат ётади.
Бу каби ҳолатларга кўп гувоҳ бўлавериб, нафратланиб қолдим. Тасаввур қилинг, кўчада кетаётган киши қўлидаги бўш идишни майсалар устига отиб кетса, бошқаси уйидан чиққан чиқинди пакетини "барибир олиб кетишади-ку", деб йўл четига ташлаб кетса... Бу фаросатсизлик, биз учун фожиа эмасми? Ахир қандай қилиб инсон ўзи яшайдиган заминга бундай муносабатда бўляпти? Ҳар қадамда битта пластик идиш ёки еб бўлинган ширинлик идиши ётса, табиат азият чекади-ку! Биз табиатга шундай муносабатда бўлиб, ундан яхшилик кутишимиз ҳам хато эмасми?
Юртимиз, халқимиз ҳақида гап кетганда буюк аждодларимиз, олим-у уламоларимиз, қадимий шаҳарларимиздан гап бошлаймиз. Хўш, уларни кўргани келган сайёҳларда ҳам аждодларимизга бўлгандек ҳурмат ва таассурот қоляптими? Самарқанд "Ер юзининг сайқали", дея эътироф этилади. Бизнинг вазифамиз эса унинг ушбу номни сақлаб қолишда кўмаклашишдир. Шаҳарнинг ҳар бурчаги чиқинди уюмлари билан тўлиб ётса, қайси сайёҳнинг бу ерга қадам босгиси келади? "Самарқандга бордим, у ер жуда кир, ифлос экан", дейишса, қайси бир ўзбекка бу фикр ёқади? Шунинг учун бу ерни тоза-озода сақлаш юксак вазифамиз бўлмоғи керак. Зеро, шаҳар имижига биргина нотўғри ҳаракат билан путур етказмаслик лозим.
Махсус идишга ташлаш унчалик қийин эмас. Лекин шу нарсани кимдир уларга ўргатиши керак. Балки аллақачон ёши улғайиб қолган инсонларни қайта тарбиялаш қийиндир. Лекин биз бу нарсани ёшларга уқтириш орқали келажакда бу каби муаммоларни бартараф эта оламиз. Келинг, медиа орқали буни тарғибот қилайлик, балки инсонлар тушуниб, бу ишларидан қайтишар. Негаки, бизнинг қўлимиздан келадиган ягона иш ҳозирча шу!
Сардор РУСТАМОВ.
