Nuroniylar shijoati yoshlarga ibrat maktabidir

Davlatimiz mustaqilligining 30 yilligi bayrami ozod va obod yurtimizda istiqomat qiladigan yoshi ulug‘lar uchun alohida ahamiyat kasb etadi. Negaki, ularning aksariyati sovet tizimida va istiqloldan keyingi yillardagi barcha voqea, o‘zgarishlarga guvoh. Boshqacha aytganda, hayotning achchig‘iga chidab, shirinidan zavqlanib kelishdi...

Ochig‘i, joylarda bo‘lganimda o‘zining teran fikri, ma’naviyati bilan ko‘pchilikka ibrat bo‘layotgan otaxonu-onaxonlarni ko‘rib havasim keladi.

Ulardan biri Mavluda Hamdamova Urgut tumani G‘o‘s qishlog‘ida tug‘ilgan. Ko‘p yillar o‘qituvchilik bilan shug‘ullangan ayol ayni paytda pensiyada. Qolaversa, farzandlarining barchasini uyli-joyli qilgan. Shunga qaramay, tinib o‘tirmaydi.

- Kashta tiksam, uni yoshlarga o‘rgatsam maza qilaman, - deydi M.Hamdamova. - Ayni paytda ustaxonamda 20 chog‘li odam ish bilan band. Kashtado‘zlik bo‘yicha qishloqda kasanachilikni ham yo‘lga qo‘yganmiz. Matosini, ip-ignasini keltirib beraman, xotin-qizlar uy-ro‘zg‘or yumushlaridan ortib, buyurtmalarni tikib beradi. Shu orqali ular ham daromad topadi, men ham mijozlar talabini vaqtida amalga oshiraman.

- Mavluda opa murabbiyligida nafaqat ro‘zg‘orimni butlash, balki kelajakda jamiyat uchun foyda keltirishni o‘z oldimga maqsad qilganman, - deydi Gulbar Tosheva. - Chunki aynan shu kishi tufayli kashtachilikka mehr qo‘ydim. Bilasizmi, xotin-qizlar shu hunar bilan uy bekasi sifatida bir yilda 1000 dollar daromad qilishi mumkin. Ustozim aytganidek, buning uchun kechki payt serialni tomosha qilishni to‘xtatish va kashta tikishni o‘rganish yetarli.

Qari bilganni pari bilmaydi, deb shuni aytishsa kerak-da. Shu sababli davlatimiz rahbari “Har bir nuroniy - besh yoshga murabbiy” loyihasini ilgari surganida aholining barcha qatlami bu ezgu harakatni ishtiyoq bilan qarshi oldi. Bu borada Samarqand viloyatida har bir mahalladan 5 nafar tarbiyasi og‘ir, ma’naviy-ijtimoiy ko‘makka muhtoj, ya’ni, ishsiz 5525 nafar yoshlar ro‘yxati shakllantirildi. Qayd etish lozimki, murabbiy-nuroniylarimizning sa’y-harakatlari bilan bugungi kungacha 1,5 ming nafarga yaqin yigit-qizlar “Yoshlar daftari”dan chiqarildi. Demak, shuncha o‘g‘il-qizlariimiz murabbiy sifatida biriktirilgan keksa otaxon va onaxonlardan tadbirkorlik, dehqonchilik va boshqa yo‘nalishlarda kasb-hunar o‘rganib, daromad topa boshladi.

Narpay tumani “O‘zbekiston” mahallasida yashovchi 65 yoshli Bozorboy Xasanov ham 5 nafar yoshlarga murabbiylik qilib kelmoqda. Otaxon boy hayotiy tajribasi asosida yoshlarga dehqonchilik sirlarini o‘rgatyapti.

“Har bir nuroniy – besh yoshga murabbiy” tamoyili bo‘yicha menga ham 5 nafar ishsiz yoshlarni biriktirishdi. Men ularni yig‘ib, qiziqishlari, maqsad-o‘ylari bilan qiziqdim. Tabiiyki, ularning har birin orzusi ushalishi uchun dastlabki sarmoya yoki moliyaviy ta’minot kerak. Shu bois, yil boshida mumkin edi, to‘g‘ri hokimga uchrashganimdan so‘ng, har bir yigitga  25 sotixdan yer ajratildi.

Birgina Quvonchbek Narzullayevning dalasini borib ko‘ring, gaplarini eshiting. Bahorda 25 sotix yer olib berib, dehqonchilikni boshlagan bu yigit 40-50 million so‘m atrofida daromadni ko‘zlayapti....”, deydi Bozorboy aka.

Bu nuroniylarimiz singari keksaygan chog‘ida ham foydali ish, ayniqsa, tadbirkorlik bilan shug‘ullanayotgan otaxon-onaxonlar oz emas. Gap ular faoliyatini targ‘ib qilish, boshqalarga ibratini keng yoyishda. Shu bois, viloyat Nuroniylar jamoatchilik Kengashi tashabbusi bilan yaqinda Urgut tumaniga sayohat-tur tashkil qilindi.

Tuman Nuroniylar jamoatchilik Kengashi binosidagi sharoit, keksalar uchun yaratilgan qulayliklar, muhimi, binoning joylashuvida shamol va quyoshning ta’siri ham hisobga olingani Kengashning shahar-tuman bo‘limi raislari, faxriylarda katta taassurot qoldirdi.

Umuman, viloyatimizda keksa avlod vakillariga ehtirom ko‘rsatish, ularni har tomonlama qo‘llab-quvvatlash tizimli yo‘lga qo‘yilgan. Bir misol, joriy yilning o‘tgan davrida Buxoro, Qarshi va Urganch shaharlarida yangidan tashkil etilgan sihatgohlar hamda mavjud dam olish maskanlarida mingdan ortiq nuroniylar sog‘lig‘ini tikladi. Bundan tashqari, karantin cheklovlari davrida keksalari bor oilalarga maxsus jamg‘arma va homiylar hisobidan muntazam oziq-ovqat va boshqa turdagi mahsulotlar yetkazib berildi. Shuning o‘zi yoshi ulug‘ kishilarimiz har qanday sharoitda e’tibor markazida bo‘lib kelayotganini ko‘rsatib turibdi.

Samarqandda 80 yoshida ham ayrim yoshlarga ibrat bo‘layotgan Hamroqul Rofiyevning tashabbusi bilan yana bir yaxshi an’ana yo‘lga qo‘yilgan. Ikki-uch yildan buyon davom etayotgan bu loyihada avval shahar va tumanlarda nuroniylar sport musobaqalari o‘tkaziladi. Hudud g‘oliblari viloyat bosqichida kuch sinashadi. Har bir bosqich g‘olib va sovrindorlarini shaxsan birinchi rahbar – hokimlar taqdirlaydi.

Bugungi kunda viloyatimizda 314 ming 403 nafar pensioner istiqomat qiladi. Shundan 21 nafari Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, 957 nafari mehnat fronti faxriylaridir.

Minglab faxriylar yoshlarga murabbiylik qilib, hayotda to‘g‘ri yo‘l topishlarida ko‘maklashyapti. Bunday fidoyi keksalar topshiriq yoki taklif kutmaydi ular yumush izlaydi, jamiyatga naf keltirish haqida bosh qotiradi.

Masalan, 48 yil qishloq xo‘jaligida faoliyat olib borgan 80 yoshli jomboylik Barot Nodirovni butun respublikamiz ahli qishloq xo‘jaligi bilimdoni sifatida yaxshi biladi. Pastdarg‘omlik Eliboy Taniyev ham xuddi shunday. Oziq-ovqat xavfsizligi muammosi global masalaga aylangan bir davrda ularning tajribasidan foydalanish kerakmi-yo‘qmi! Tabiiyki, juda zarur. Shu bois, ular singari tajribali agronom, mexanizator, cho‘pon, qo‘yingchi, qishloq xo‘jaligi sohasi faxriylarini bir guruhga jamlaganmiz. Ular vaqti-vaqti bilan joylarda bo‘lib, nafaqat dalada ishlayotganlar, balki hudud rahbarlari, klaster egalari, hokimlarga ham o‘z tavsiya va maslahatlarini berib kelmoqda.

Bu amaliyotni boshqa sohalarda ham yo‘lga qo‘yish choralari ko‘rilmoqda. Keling, shu o‘rinda yana bir tajribani aytib o‘tay. Faxriylarning ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy hayotda faol ishtirok etishini ta’minlash maqsadida ko‘pni ko‘rgan, katta hayotiy tajriba hamda bilimga ega, o‘ziga yarasha hurmat va obro‘ qozongan 1500 nafardan ortiq nuroniylarning ro‘yxati shakllantirilgan. Ular shahar va tumanlardagi Nuroniylar jamoatchilik kengashlari, shuningdek, 1114 ta mahalla fuqarolar yig‘inlaridagi “Keksalar maslahati guruhi” va “Buvijonlar maktabi” kabi jamoatchilik tuzilmalarini yuritib kelmoqda.

Endi raqamlarga to‘xtalsam. O‘tgan davr mobaynida mahallalarda, oilalarda ijtimoiy-ma’naviy muhitni barqarorlashtirish maqsadida notinch, noqobil va boshqa muammoli 615 oilaga aynan shu kishilar kirib bordi. Ular mavjud muammolarni o‘rganib, joyida hal qilishga hissa qo‘shdi. Vaziyatdan kelib chiqib, ba’zi bir muammolarni yechish bo‘yicha sektor hamda tegishli tashkilot rahbarlariga takliflar berildi.

Rost, pandemiya holatida faxriylarimiz biroz zerikib qolishmoqda, lekin harakatdagi onaxonu otaxonlarimiz qo‘l qovushtirib o‘tirgani yo‘q. Ayniqsa, bahor oylari ular xalqimizga tomorqadan foydalanishda samarali yordam berdi, buning natijasi esa viloyatimizning dehqon bozorlarida o‘z aksini topdi. Bozorlarimiz mahsulotlarga to‘la, karantin davrida ham odamlarimizning ko‘p aziyat chekishiga yo‘l qo‘yilmadi.

Urgut tumaniga ham sayohat, ham tajriba almashish davomida guvoh bo‘ldikki, tadbirkorlik sub’yektlariga bosh-qosh bo‘layotgan otaxon-u onaxonlarning har birining o‘ziga xos tajribasi, amaliyoti bor. Masalan, murabbiy-nuroniy Gulsara Haqberdiyeva o‘ziga biriktirilgan yoshlar bilan chaqaloqlarga yo‘rgaklash jamlanmalari va kiyim-kechak tikyapti. Hoji onaning aytishicha, “chaqaloqlarni yo‘rgaklash jamlanmalariga ichki bozorda ehtiyoj juda katta. Shu bois, ishlab chiqarishni kengaytirib, 5 emas 10 nafar yoshning bandligini ta’minlashgan.”

Husniya Badalovaning faoliyati ham havas qilsa arzigulik. Negaki, u pensiyada bo‘lishiga qaramay yil yakunigacha yuzlab xotin-qizlarga milliy liboslarni bichish-tikishni o‘rgatmoqchi. Abror bobo Hojiyev tomonidan tashkil etilgan rezina poyabzal ishlab chiqarish sexida 40 nafar yigit-qiz foydali mehnat bilan band.

Urgutga sayohat-tur davomida tuman hokimi Botir Jabborov viloyatning barcha shahar va tumanlaridan kelgan keksa otaxon-onaxonlar bilan uchrashib, ularning fikrlarini eshitdi, duosini oldi.

- Rosti, Prezidentimiz tashabbusi bilan olib borilayotgan siyosat tufayli tumanimizda keksa avlod vakillari kimgadir suyanib emas, suyanchiq bo‘lishga harakat qilyapti, - dedi B.Jabborov.

Bugungi kunda viloyatimizda 314 ming nafardan ko‘proq pensionerning har biri Urgut tumani hokimi qayd etganidek, ko‘pchilikka, ayniqsa, yoshlarga suyanchiq bo‘lishiga erishish asosiy maqsadimiz. To‘g‘ri, tabiiy sharoit, mavjud vaziyat va boshqa omillarga ko‘ra, barcha keksalar ham jamiyat hayotida faol bo‘lolmaydi. Ularning muayyan qismiga ijtimoiy-iqtisodiy, hatto ayrim hollarda ma’naviy yordam kerak.

Yashirib nima qildik, bunday hollarda hamma vaqt ham hokimlik yoki homiylardan umid qilib bo‘lmaydi. Shu paytgacha Nuroniy jamg‘armasining imkoniyati yetmasdi. Bu borada davlatimiz rahbarining uzoqni o‘ylab qilayotgan siyosatlarini e’tirof etmasdan iloj yo‘q. Negaki, birgina joriy yilgi davlat dasturida Respublika Nuroniy jamg‘armasining moliyaviy imkoniyatlarini yanada kengaytirish maqsadida jamg‘armaga davlat byudjetidan 100 milliard so‘m ajratish belgilandi. Shuncha pulni qaysi davlat keksalarning o‘z ixtiyoriga berib qo‘yadi! Menimcha, bunday g‘amxo‘rlik faqatgina mustaqil O‘zbekistonda, yangilanish – tom ma’noda o‘zgarishga yuz tutgan yurtimizda bor.

Saidahmad Usmonov,

viloyat “Nuroniylar” jamoatchilik kengashi raisi.